Op zoek naar de ideale mentor voor sterker entreeonderwijs

 Een mentor is van doorslaggevende betekenis voor het studieplezier en -succes van entreestudenten. Maar hoe ziet het ideale mentoraat er volgens entreestudenten zelf uit? Dat onderzoeken Sergej Sheer en Jac. de Wit aan het ROC van Amsterdam. Het is een van de vele stappen op weg naar hun grotere doel: het entreeonderwijs versterken.

Het belang van een goede mentor

Dit is het eerste dubbelinterview in de TROTS-reeks, maar voor Jac. en Sergej is samen iets vertellen gesneden koek. 'We zijn op elkaar ingespeeld,' vertellen ze lachend op een zonnige dag in mei. Toch is het bijzonder om voor de reeks gevraagd te worden. 'Vaak gaan we zelf de boer op met ons verhaal. Uitgenodigd worden voelt als een bevestiging.' Vandaag willen ze stilstaan bij het belang van een goede mentor. Jac.: 'Als school, stad én bredere samenleving willen we dat jongeren een diploma halen. Dat geeft ze meer kansen in hun werk, maar ook als burger. We weten dat de mentor een belangrijke rol vervult om studenten een sense of belonging te geven. Als studenten zich thuisvoelen op school, zich gezien en aangemoedigd voelen, ervaren ze meer plezier en is de kans dat ze hun studie afmaken groter.'

Meer oog voor entreestudenten

Zeker voor entreestudenten is de mentor belangrijk. Deze studenten hebben geen geldig diploma voortgezet onderwijs, maar vormen verder een diverse, kleurrijke groep. In entreeopleidingen zitten nieuwkomers, jongeren die in een ander land een opleiding afrondden, maar ook Nederlandse jongeren die bijvoorbeeld zijn uitgevallen op het gymnasium. 'Het zijn interessante jonge mensen die vaak al door het leven getekend zijn.' zegt Jac. 'Als je de juiste ondersteuning biedt, meer als pedagoog dan docent, wordt hun kracht zichtbaar. Het zijn knokkers.' Sergej: 'Het is een groep die veel uitdagingen kent en waar ik voel dat ik echt een verschil kan maken. Niet alleen in de klassen waar ik lesgeef, maar breder in het mbo. Binnen ons ROC zijn de entreeopleidingen nog het ondergeschoven kindje. Praktisch voorbeeld: omdat de entreeopleidingen vaak kleiner zijn, worden ze als laatste ingeroosterd, terwijl ik vind dat je de opleidingen met de sterkste onderwijsbehoefte als eerste zou moeten inroosteren.'

'Entreestudenten zijn knokkers.' 

Focusgroepen en de supermentor

Dat het hervormen van het mentoraat alleen kan in co-creatie met de entreestudenten is voor Jac. en Sergej vanzelfsprekend. Met een Comenius Teaching Fellow voeren ze in hun eigen college (Zuidoost) een participatief actieonderzoek uit: ze combineren ervaringskennis en theorie om het mentorvraagstuk te tackelen. Acht focusgroepen van ongeveer zeven studenten buigen zich over de vraag wat de ideale mentor is. Sergej en Jac. faciliteren de gesprekken en koppelen de resultaten terug. De eerste bevindingen zijn interessant. Jac.: 'Studenten willen eigenlijk een soort superpersoon als mentor. Iemand die opgeruimd, ontspannen, humoristisch, empatisch, georganiseerd, origineel, sportief en bereikbaar is.' Sergej: 'Dat botst met de werkelijkheid waarin onderwijsinstellingen kampen met een lerarentekort. Bij ons ROC is elke docent met een aanstelling van 0,6 fte of hoger automatisch ook mentor, terwijl het een pedagogisch uitdagende rol is die niet iedereen ligt.' Toch neemt hij de wensen en ideeën van de studenten heel serieus. 'Misschien moeten er wel speeddates komen waarin studenten uit meerdere docenten hun mentor kiezen.' Jac. vult aan: 'Als iemand door veertig studenten gekozen wordt, is dat veelzeggend. Zo iemand kan misschien beroepsmentor worden. En wie niet gekozen wordt en de mentorrol ook niet ambieert, blijft vakdocent.' Het is een van vele denkrichtingen die ze momenteel verkennen.

'De studenten willen een superpersoon als mentor.' 

De bochtige weg naar sterker entreeonderwijs

Het eindproduct van hun onderzoek laten Jac. en Sergej bewust nog open. 'Het kan een profielschets, evaluatiemodel, mentortraining of iets heel anders worden,' zegt Sergej. 'We moeten nog kijken of en hoe we het onderzoek kunnen implementeren.' Jac. voegt er droog aan toe: 'Misschien belanden onze bevindingen wel in een la.' Toch lijkt dat onwaarschijnlijk, afgaand op de energie en volharding waarmee het duo zich inzet voor sterker (entree)onderwijs. Ze leerden elkaar vijf jaar geleden kennen bij de Werkplaats Onderwijsonderzoek Amsterdam waar ze vanuit hun college aan deelnamen, deden in dezelfde periode een master pedagogiek en gaven ruchtbaarheid aan hun ervaringen en bevindingen. Onder andere door een podium voor onderwijsonderzoek op te richten, de Kennishub. Aansluitend vroegen ze een Comenius Teaching Fellow aan en raakten ze betrokken bij een traject om binnen het ROC van Amsterdam een practoraat voor sterker entreeonderwijs op te richten. Er ligt nu een tweejarige onderzoeksagenda.

Je eigen ontwikkeling organiseren

Al met al hebben Jac. en Sergej veel expertise opgebouwd in praktijkonderzoek en kennisdeling in het onderwijs. En dat wordt opgemerkt. 'We worden binnen ons ROC steeds vaker uitgenodigd om iets te vertellen of om mee te denken. Er komt elke week wel iets op ons pad.' Op de vraag wat hun formele plek in de organisatie is, reageren ze met een lachje. Sergej: 'Er is geen formele structuur voor wat wij doen. We werken niet vanuit een bestuurlijke agenda. Dat geeft enerzijds vrijheid, we pakken aan waar we energie van krijgen. Anderzijds missen we de bevoegdheid om bepaalde beslissingen te nemen. We moeten best veel zeuren en leuren en worden in tijd en salaris niet volledig ondersteund voor de verantwoordelijkheid die we nemen.' Toch hebben ze goede hoop dat dat kan veranderen. Hun enthousiasme wordt er gelukkig niet door getemperd. 'We vinden autonomie en persoonlijk leiderschap belangrijk,' zegt Jac. 'We organiseren onze eigen ontwikkeling.' Sergej stemt in: 'Ik denk dat de drang om te ontwikkelen in ons karakter zit. En het samen onderweg zijn geeft veel werkplezier. Daarnaast voelen we ons maatschappelijk betrokken en we houden van Amsterdam, zeker van de Bijlmer, waar we werken. We zijn best kritisch op ons ROC, maar ons college in Zuidoost is de warmste school die er is. Dat is een cultuur van betrokkenheid die bewust in stand wordt gehouden.'

'We werken niet vanuit een bestuurlijke agenda, we pakken aan waar we energie van krijgen.'  

Trots

Terug naar het thema van de reeks: trots. Wanneer voelen Sergej en Jac. dat het sterkst? 'Ik voel het als collega's ons uitnodigen en positief zijn over wat we doen,' zegt Sergej. 'Dat raakt me meer dan een compliment van het management, want de docenten staan op de werkvloer en hebben contact met de studenten.' Jac.: 'In ons mentoronderzoek werd ik trots van een gesprek dat ontstond in een focusgroep. Een student begon over het contact tussen school en ouders en dat leidde tot een vurige discussie. Ze waren echt actief en betrokken. Ik vond het mooi dat we dat konden faciliteren.' Hoe hun trots zich op dit soort momenten uit? 'We kijken elkaar even aan en glimlachen vanbinnen.'

Profiel

 
Dit portret is onderdeel van de reeks van portretten in de rubriek TROTS.

Klik hier om de andere portretten te bekijken

Maandelijks publiceren we een bijzonder portret op onze LinkedIn met bijpassend beeld. De rubriek is tot stand gekomen met hulp van Hananja Koster (ComeniusNetwerk), de woordkunsten van portretschrijver Elske van Lonkhuijzen en tot leven gebracht met de illustraties van Bewegend Wild.